Międzybrodzie Bialskie

75 lat zapory i Jeziora Międzybrodzkiego[1]

         13 grudnia 1936 r. do Kęt przybył specjalny pociąg, który przywiózł z Warszawy uczestników uroczystości poświęcenia otwarcia zapory – wicepremiera Kwiatkowskiego, ministra komunikacji Ulrycha, wiceministrów komunikacji Piaseckiego, Bobkowskiego i Litwinowicza, marszałka sejmu Cara i wielu innych gości. Gospodarzy terenu reprezentowali m.in. wicewojewoda krakowski Małaszyński i dowódca Okręgu Korpusu gen. Łuczyński. Wszyscy oni samochodami przyjechali na zaporę. Poświęcenia budowli dokonał abp metropolita krakowski książę Adam Sapieha w obecności przybyłych gości i licznie zgromadzonych okolicznych mieszkańców. Natomiast przecięcie symbolicznej wstęgi przypadło w udziale współtwórcy rozwoju przemysłu polskiego – wicepremierowi inż. Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu.

         Oddana do użytku zapora miała imponujące wówczas rozmiary: 260,3 m długości, 22 m wysokości od dna Soły, a 37, 3 m od najniższego punktu fundamentu, 8,85 m szerokości w koronie. Korpus zapory składa się z 5 sekcji z przelewami, zamykanymi płaskimi zasuwami o wymiarach 11,2 x 4,0 m, 3 sekcji z wmontowanymi rurociągami doprowadzającymi wodę do turbin hydroelektrowni oraz 10 sekcji „ślepych”. Wielkie wody mogą być też doprowadzane przez 2 sztolnie obiegowe o długości 288 i 180 m oraz przekroju poprzecznym 21,6 m², wykute pod lewym brzegiem Soły, których wloty i zamknięcia umieszczone są w żelbetowych wieżach. Łącznie przez urządzenia zapory można przepuścić 1690 m³ wody w ciągu 1 sekundy.

         Budowla stanowi zamknięcie Jeziora Międzybrodzkiego – sztucznego zbiornika, wykorzystującego naturalną dolinę Soły. Jezioro ma 7,7 km długości, średnio 500 m szerokości, powierzchnię 367 ha i głębokość średnio 10,5 m (max. 32,0 m). Pozwala zmagazynować ponad 27 mln m³ wody (pierwotnie 32 mln m³).

         W związku z zalaniem wodami jeziora znacznego obszaru, wybudowano 9,5 km drogi wojewódzkiej Żywiec-Kęty na lewym brzegu rzeki i zbiornika na odcinku od Tresnej do zapory i drogę gospodarczą na lewym brzegu z Międzybrodzia Żywieckiego do Tresnej. Drogi te przekraczały - po 9 nowych mostach – potoki spływające do jeziora, a w Tresnej przez Sołę przerzucono zaprojektowany przez prof. inż. Włodzimierza Burzyńskiego ze Lwowa most łukowy o rozpiętości 76 m – ponoć największej dla tego typu budowli w ówczesnej Europie[13]. Dla zapobieżenia zasypywaniu zbiornika materiałem wleczonym przez potoki wpadające do jeziora, kilkanaście z nich zabudowano, wznosząc zapory przeciwrumowiskowe, budując kamienne żłoby i dokonując tzw. korekcji progowej. Mimo to badania zamulenia jez. Międzybrodzkiego wykazują, że w ciągu ok. 120 lat zbiornik zostanie zasypany w stopniu nie pozwalającym na spełnianie przezeń założonych funkcji retencyjnych i przeciwpowodziowych.[14]

         Warto wspomnieć o ogłoszonej w 1946 r. koncepcji autora planu rozmieszczenia zbiorników zaporowych na Sole i jej dopływach – prof. Pomianowskiego. Proponował on - zamiast budowy zapory w Tresnej i tworzenia jez. Żywieckiego - podniesienie korony zapory w Porąbce o 10-12 m i zwiększenie w ten sposób pojemności jez. Międzybrodzkiego do ponad 100 mln m³. Miało to zapewnić samodzielne uchwycenie przez ten zbiornik nawet największej fali powodziowej. Jak wiadomo, koncepcji tej nie zrealizowano, a przełom Soły przez Beskid Mały zdobią obecnie 3 piękne jeziora zaporowe, wspaniale podnoszące atrakcyjność krajobrazową i turystyczną regionu.

Budowa zapory i zbiornika ogromnie zmieniła nie tylko krajobraz, ale przede wszystkim życie tutejszych mieszkańców. I tak niewielu międzybrodzian żyło wyłącznie z pracy na roli czy hodowli owiec i bydła, bo głównym źródłem utrzymania licznych rodzin była praca w fabrykach Bielska, Białej i innych miast. Teraz obszar gruntów uprawnych – i to tych najbardziej żyznych – znacząco się zmniejszył: ubyło ponad 360 ha. Okrojone terytorialnie wsie - i tak stanowiące jedną parafię - scalono w jedną wieś. 10 lat później wielu mieszkańców musiało opuścić ojcowiznę i osiedlić się w okolicznych miejscowościach, jeśli nie posiadali albo nie nabyli nadających się do zasiedlenia wyżej położonych gruntów w Międzybrodziu.

Z drugiej strony inwestycja ta oznaczała większy dostęp do zdobyczy cywilizacyjnych. Wieś zyskała porządną drogę, nowe mosty, częściową zabudowę potoków, które co jakiś czas rwały brzegi i zasypywały kamieniami pola. Łatwiej było pozyskać pocztę, linię telefoniczną, udało się sfinalizować budowę szkoły.

Opisane przemiany po części są widoczne na zamieszczonych poniżej, celowo zestawionych ze sobą pocztówkach, przedstawiających centrum Międzybrodzia Bialskiego w latach (prawdopodobnie) 1929, 1933 i 1936.

Mapa

Galeria

Świt z Chrobacz...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie