Międzybrodzie Bialskie

Historia Międzybrodzia Bialskiego

Zniesienie uzależnienia od dworu w Lipniku i od dworu w Kobiernicach pozwoliło mieszkańcom Międzybrodzia na rozwinięcie działalności gospodarczej we własnym zakresie. Część mieszkańców szuka pracy w fabrykach w Białej. Ludność staje się zamożniejsza. W 1863 roku następuje poświęcenie nowego, dużego murowanego kościoła pod wezwaniem Św. Magdaleny. Jakub Stachura z Międzybrodzia Lipnickiego kupuje do kościoła piękną złotą monstrancję za 145 florenów oraz biały ornat za 170 florenów.

Z końcem 1909 roku w fabrykach w Białej zatrudnionych było ponad 180 Międzybrodzian. W tych latach rozpoczęła się również emigracja do Ameryki. Według danych kroniki kościelnej, w 1909 roku wyemigrowało ponad 90 mieszkańców. W 1905 roku zostaje zorganizowana Ochotnicza Straż Pożarna, która już w 1906 roku wybudowała swój budynek. Intensywnie rozwija się społeczna działalność tutejszej ludności. W 1905 roku zostało założone przez proboszcza ks. Piotra Graczyńskiego Kółko Rolnicze, następnie w 1911 roku, kolejny proboszcz ks. Paweł Ryłko zakupił dla Kółka Rolniczego dawną karczmę arcyksiążęcą - duży murowany dom za 1200 koron. Kółko Rolnicze liczy w tym czasie 50 członków. Ks. Dr P. Ryłko urządza dla nich w porze zimowej różne szkolenia propagujące hodowlę bydła rasy czerwonej i inne kursy o różnej tematyce.

W tym samym czasie zostaje założona tzw. Kasa Stańczyka, która w 1910 roku liczyła 545 członków. W 1913 roku założone zostało Towarzystwo „Sokół”, które wywierało w ówczesnych czasach znaczny wpływ na ludność międzybrodzką, rozwijając tradycyjną działalność patriotyczną. Towarzystwo liczyło przeszło 80 członków.

W 1912 roku tutejszy proboszcz chodząc po kolędzie, dokonał spisu ludności całej parafii. Z jego spisu wynika, że Międzybrodzie Lipnickie liczyło 1754 mieszkańców, poza obrębem wsi przebywały 63 osoby, z tego część w Ameryce. Międzybrodzie Kobiernickie zamieszkiwało 1024 mieszkańców. Poza jego granicami przebywało 49 osób, w tym również część w Ameryce. Ogółem parafia liczyła 2778 mieszkańców /w 1810 roku - 2000 mieszkańców. Nieobecnych w czasie spisu było 112 mieszkańców. Byli to przeważnie powołani do wojska i emigranci. W skład tutejszej ludności wchodziły 4 rodziny żydowskie.

Jesienią 1912 roku tego roku toczyła się jeszcze wojna na Bałkanach. Do wojny przygotowywała się również Austria. Przygotowania wojenne wytworzyły niepewność i obawy, co spowodowało ogólny zastój w przemyśle i handlu. Ponadto do tego dołączyła się zła pogoda. Deszcze trwały od września do listopada. Nie można było zebrać ziemniaków, które stanowiły główne pożywienie. Ten rok dał się odczuć boleśnie tutejszej ludności. Skutki wojny bałkańskiej spotęgowała klęska ekonomiczna. Niemniej jednak, na terenie wsi nie słabnie działalność społeczno polityczna, szczególnie za sprawą Stowarzyszenia "Sokół”. We wsi nie ma prawie analfabetów. Analfabeci wywodzą się głównie z pokolenia osób starszych, które z różnych powodów nie uczęszczali do szkoły i stanowili około l %. mieszkańców Międzybrodzia.

Dnia 28 czerwca 1914 roku, następca tronu Ferdynand został zamordowany w Serbii. W sierpniu tego roku wybu­chła I Wojna Światowa. Z tutejszej ludności udział w niej wzięło 36 legio­nistów wywodzących się z "Sokoła”. W 1915 roku wszyscy męż­czyźni od 19 do 42 roku życia, zostali powołani do wojska. Wielkim echem na terenie tutejszej wsi odbija się odezwa polskich biskupów o zakończenie wojny. W dniu 21 listopada 1915 roku w Międzybrodzkim kościele odbywają się modły w tej intencji. Ksiądz wikary chodząc po kolędzie dokonał spisu osób powołanych do wojska i biorących udział w wojnie. Na początku 1916 roku, 306 Międzybrodzian walczyło na fron­tach tej okrutnej wojny. W dniu 25 października 1916 roku, na cele zbrojeniowe, z wieży kościelnej zabrano największy dzwon /320 kg /. Do biedy z powodu toczącej się wojny przyłączyła się również mroźna zima z 1916/17 roku. Mrozy sięgały - 30 °C. W dniu 16 października 1917 roku zabrano na cele woj­skowe pozostałe dwa dzwony (264 kg), /2/ Pogarsza się sy­tuacja żywnościowa. Można to ocenić po kształtujących się cenach. Za 100 kg żyta ludność płaciła 510 koron, choć cena maksymalna wynosi­ła dawniej 42 korony. Wojna trwa, a do jej nieszczęść dołącza się wielka epidemia grypy, tzw. "hiszpanka". Z powodu tej choroby wiele osób zmarło w Międzybrodziu.

Z inicjatywy ks. Józefa Zabrzeskiego, w 1917 roku założo­ne zostało w Międzybrodziu Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, które miało na celu rozwijanie działalności patriotycznej i kulturalnej. Posiadało swoją własną bibliotekę i sztandar.

W listopadzie 1918 roku kończy się I Wojna Światowa w której zginęło 73 Międzybrodzian. Na tutejszym, tzw. "starym cmen­tarzu” znajduje się grób legionisty J. Foltyna. Międzybrodzianina z przysiółka Łaski.

 

Mapa

Galeria

Panorama Góry Ż...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie