Międzybrodzie Bialskie

Historia Międzybrodzia Bialskiego

Lata międzywojenne (1918 – 1939)

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Międzybrodzie Lipnickie i Międzybrodzie Kobiernickie znalazło się w po­wiecie Białej Krakowskiej. Pierwsze wybory do sejmu polskiego odbyły się 26 sty­cznia 1919 roku. Międzybrodzianie głosowali przeważnie na listę stronnictw połączonych, a także na skrajnych ludowców i socjalistów.

W 1919 Wybuchła wojna polsko-radziecka, która trwa do 1920r. W obronie oj­czyzny brali również Międzybrodzianie. Napięta sytuacja poli­tyczna: Powstania Śląskie (1919; 1920) oraz walki z Ukraińcami miały w tym czasie swoje reperkusje i na tym terenie. Przyczynia się to do niepewności gospodarczej. Część lu­dności odczuwała skutki bezrobocia. Panowała ogólne drożyzna. W roku 1920 panowała w Międzybrodziu epidemia czerwonki. Z powodu tej choroby o wiele więcej ludzi umarło niż się urodziło.

W roku 1919 Międzybrodzie Lipnickie liczyło 1608 mieszkańców, w Ameryce przebywało 20 osób. W wojsku polskim było 76 mężczyzn. Natomiast Międzybrodzie Kobiernickie zamieszkiwało 966 osób W Ameryce przebywało 14, a w wojsku polskim służbę odbywało 32 mieszkańców. W latach tych, w Międzybrodziu Lipnickim i Kobiernickim było ogółem 352 budynków mieszkalnych. W okresie tym można było zauważyć powrót niektórych Międzybrodzian z Ameryki na stały pobyt do Polski. Na wojnie z bolszewikami zginęło 14 mężczyzn, /wg tablicy upamiętniającej na miejscowym kościele. W dniu 30 września 1921 roku odbył się w całym kraju spis ludności. Międzybrodzie Lipnickie i Kobiernickie razem liczyło 2500 mieszkańców. W łatach 1921/22 w Międzybrodziu panowała epidemia czer­wonki i ospy. Zmarło ponad 30 dzieci i wiele osób starszych.

Dla upamiętnienia rocznicy odzyskania niepodległości, w dniu 21 maja 1922 roku dobywają się uroczystości na Górze Żar wraz z poświęceniem krzyża. W listopadzie /5 i 12/ odbywały się wybory do Sejmu i Senatu. Międzybrodzianie w zdecydowanej większości głoso­wali na kandydatów chrześcijańskiej Jedności Narodowej.

W roku 1920 rozpoczęła się budowa zapory wodnej na rzece Sole, z nasileniem tych robót w 1922 roku. Mieszkańcy tutejszej miejscowości, a zwłaszcza młodzież młodzież i młodzi mężczyźni skupiali się w tym czasie w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół", a młodsza część młodzieży w Związku Młodzieży Katolickiej. Hasła socjalistyczne nie mają tutaj żadnego rezonansu, mimo, że połowa tutejszych dorosłych mężczyzn i kobiet pracowało w pobliskich fabrykach w Białej Krakowskiej i Bielsku, gdzie rozwija się ruch socjalistyczny. W roku 1925 liczba bezrobotnych znacznie wzrosła.

Panuje ogólny zastój przemysłu i handlu. Ludność pracująca w fabrykach pozostawała bezczynnie w domu. Tylko cześć mieszkańców Międzybrodzia, która została zatrudniona przy budowie zapory dobrze zarabiała, ale i tu skutki kryzysu były odczuwalne. Roboty przy zaporze posuwały się bardzo powoli. Budowa trwała już trzy lata i w tym okresie zdołano przebić tunel oraz zbudować drogę na niewielkim odcinku.

W roku 1925 rozpoczęły się starania o budowę nowej szkoły. Sytuacja gospodarcza poprawiła się po reformie monetarnej, niemniej jednak nadal bardzo dużo mieszkańców przebywało na bezrobociu, pobierając zasiłek. Prace przy budowie zapory nabrały tempa. Zostały wybudowane tunele i rozpoczęto budowę części przegradzającej rzekę Sołę. Po dwuletnim okresie budowy, w 1927 roku oddano do użytku dzieciom nową szkołę.

Maleje bezrobocie. Już w drugiej połowie roku 1927 bezrobotnych prawie nie było. Roboty przy budowie zapory i nowej drogi przebiegają sprawnie i szybko. Podczas wyborów w 1928 roku na socjalistów głosowały 133 osoby, a w poprzednich tylko 2.

W roku 1928/29 panowała bardzo ostra zima, notowano 40 stopni oC poniżej zera. Mimo to prace przy budowie zapory przebiegały sprawnie. Przeprowadzono przygotowania do wywłaszczenia mieszkańców z terenu przeznaczonego pod zalew. Równolegle z budową zapory rozpoczęto regulację rzek Ponikiewki, Żarnówki Dużej i Suchego Potoku. Wybudowano nowy betonowy most na potoku Ponikiewki. Jednocześnie zdołano wybudować nową drogę od zapory do Czernichowa. Niestety w związku z kryzysem w 1931 roku roboty przy budowie zapory prawie ustały. Utworzono komitety pomocy dla bezrobotnych. W kasie „Stefczyka” brak było obrotów finansowych.

W 1931 roku Międzybrodzie Bialskie liczyło 3048 mieszkańców, w tym: 1425 mężczyzn, 1623 kobiet. Na miejscu starej szkoły wybudowano Dom Katolicki. Inwestycję finansowała kasa Stefczyka-Spółdzielnia z nieograniczoną odpowiedzialnością.

W tym czasie Kasa Stefczyka rozwijała bardzo szeroko zakrojoną działalność finansową na tym terenie. Udzielała kredytów dla miejscowej ludności na potrzeby działalności gospodarczej i innej. W 1933 roku nasilenie kryzysu minęło. Kontynuacja budowy zapory znów się zintensyfikowała. W 1934 na wszystkich odcinkach roboty były kontynuowane. W następnym roku niektóre prace przy zaporze dobiegały końca, Wiele rodzin zostało już wysiedlonych za odszko­dowaniem. Część z nich osiedliła się na ziemiach rozparce­lowanego dworu w Czańcu w pobliżu Kęt W kwietniu 1935 roku na terenie Międzybrodzia Bialskiego doszło do poważnego konfliktu pomiędzy tutejszą ludnością z policją. Władze rządowe nie chciały dać pracy przy zaporze Międzybrodzianom, zatrudniając Junaków, dla których na terenie Międzybrodzia Bialskiego wybudowano specjalne baraki.

W dniu 17 maja 1935 roku odbyła się w tutejszej parafii żałobna uroczystość w związku ze śmiercią Marszałka Józefa Piłsudskiego. W dniu 13 grudnia 1936 roku odbyła się uroczysta ceremo­nia poświęcenia zapory wodnej z udziałem Metropolity Księcia Stefana Sapiehy oraz sfer rządowych w tym Eugeniusza Kwiat­kowskiego.

W latach 1936-38 tutejsza ludność była już względnie zamożna. Wybudowano w tym czasie 200 nowych, przeważnie murowanych budynków. W okresie tym miejscowy artysta Alojzy Kołek zaproje­ktował witraże do miejscowego kościoła, za około 3600.- zł. Równolegle Międzybrodzie Bialskie otrzymuje pocztę i telefon.

W dniu 1 września 1939 roku wybucha II Wojna Światowa. Już pierwszego dnia wojny rozegrała się bitwa powietrzna nad Bielskiem i Białą Krakowską, która o 5-tej rano ogłosiła Międzybrodzianom wybuch wojny. Drogi zapełniły się uciekającymi. Uchodźcy wraz ze swoim dobytkiem, tarasowali drogi uniemożliwiając opór wojskom polskim. Na wojnę z Międzybrodzia Bialskiego poszli prawie wszyscy mężczyźni z 3/4 rodzin. Miejscowe władze uciekły. Zanim nadeszli Niemcy, miejscowe społeczeństwo zorganizowało zarząd gromady. Siedem dni od wybuchu wojny Niemcy już byli w Międzybrodziu Bialskim. Dla zjednania sobie miejscowej ludności, Niemcy wprowadzili zapomogi pieniężne i przy okazji dokonali spisu ludności. Niektórzy zostali później wywiezieni w głąb Niemiec na przymusowe roboty. Jak relacjonuje w kronice kościelnej ks. Prałat Jan Banaś, Niemcy od razu wprowadzili kartki żywnościowe. Przymusili ludność do budowy nowej drogi do Ponikwi (w kierunku Przełęczy Przegibek). Zorganizowali dla miejscowych dzieci szkołę z językiem niemieckie, którego dzieci nie rozumiały. Niemieccy nauczyciele, również nie znali języka polskiego. Wykorzystała to - Jak pisze ks. prałat Jan Banaś - jedna z mieszkanek Międzybrodzia Bialskiego, Zofia Martyniak, zamieszkała w Międzybrodziu Bialskim w domu pod nr 175/1, która nosiła mleko do szkoły. Pewnego razu weszła do klasy z mlekiem i zaczęła grać na harmonijce ustnej „Jeszcze Polska nie zginęła”. Dzieci skakały z radości, a nauczyciel mówił: "Ein schönes Lied (piękna piosenka) i też się cieszył. Miało to miejsce w 1940 roku.

 

Mapa

Galeria

Jezioro Międzyb...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie