Międzybrodzie Bialskie

Z dziejów turystki w okolicach Międzybrodzia

   Obecność polskich organizacji turystycznych w tej części Beskidów Zachodnich datuje się od 1905 r., kiedy to powstał Oddział Babiogórski istniejącego od 1873 r. Towarzystwa Tatrzańskiego. Oddział – z siedzibą początkowo w Makowie, a od 1910 r. w Żywcu – doprowadził do wybudowania w 1906 r. polskiego schroniska na Markowych Szczawinach w masywie Babiej Góry, a w 1911 r. zorganizował sieć stacji turystycznych w Beskidzie Żywieckim. Podjął też znakowanie szlaków, jednak Beskid Mały pozostawał nadal poza obszarem jego zainteresowania. W 1923 r. na polanach Magurki Wilkowickiej i Groniczków pojawili się turyści-narciarze z założonego przy Gimnazjum im. Adama Asnyka w Białej (jako przeciwwaga dla BV) - Gimnazjalnego Towarzystwa Sportowego [8]. W dwa lata później przewodniczący Sekcji Turystycznej owego Towarzystwa – Władysław Midowicz - jako członek Oddziału Babiogórskiego PTT wyznakował pierwszy polski szlak turystyczny w Beskidzie Małym: z Porąbki przez Wielką Puszczę na Przełęcz Kocierską, a w 1927 r. przedłużył go do Łamanej Skały i przez Leskowiec do Gorzenia Górnego [9].

            W 1926 r. powstały Koła PTT w Bielsku (należące do Oddziału PTT w Cieszynie) i w Białej (należące do Oddziału Babiogórskiego PTT w Żywcu), przekształcone później w samodzielne Oddziały (odpowiednio w 1930 i w 1934 r.). W 1927 r. działacze PTT z Białej kosztem 350 zł dobudowali do góralskiej chaty Pszczółków na Żarze izbę, która po 30 latach miała przejść na własność Pszczółków (co też nastąpiło w 1958 r.). Służyła ona jako niewielka stacja turystyczna, prowadzona wzorowo przez Magdalenę Pszczółkę. Dysponowała 5 łóżkami i 15 miejscami noclegowymi na sianie, a u prowadzącej stację można było kupić posiłek [10].

 Stacja turystyczna PTT w domu Magdaleny Pszczółki pod Żarem – przełom lat 20/30-tych XX w.

W latach 1928-1929 Józef Merta - działacz Koła PTT w Białej – wyznakował z Międzybrodzia Bialskiego na Żar żółty szlak, zlikwidowany jednak w 1936 r. w związku z budową zapory i powstaniem Jeziora Międzybrodzkiego [11]. Powstał też zielony szlak z Porąbki przez Żar na Kocierz oraz  - w 1930 r. – niebieski szlak z Czernichowa przez Jaworzynę na Przysłop (Józef i Stanisław Merta). W wyniku porozumienia zawartego w 1929 r. pomiędzy PTT i BV, zagospodarowanie obszaru Beskidu Małego na zachód od przełomu Soły pozostawiono BV. Sieć szlaków wyznakowanych pierwotnie przez BV – począwszy od lat 90-tych XIX w. - w grupie Magurki Wilkowickiej i Chrobaczej Łąki pozostał niemal bez zmian do dziś, nawet z zachowaniem kolorów znakowania [12].

            Mimo wspomnianego podziału w 1928 r. Sekcja Narciarska Koła PTT w Białej urządzała na Magurce zawody narciarskie, a w schronisku Sikorów na grzbiecie między Magurką i Czuplem działała stacja turystyczna PTT [13]. W momencie przekształcenia Koła PTT w Białej w samodzielny Oddział stacja ta dysponowała 3 pokojami dla członków PTT (12 łóżek i 6 pryczy). Według przewodnika, napisanego przez prezesa Oddziału PTT w Bielsku – Zygmunta Lubertowicza – stacja turystyczna „Widok na Tatry” leżała przy niebieskim szlaku o 30 minut drogi na wschód od schroniska BV na Magurce, miało werandę, dużą jadalnię, 4 pokoje sypialne z 12 łóżkami, 6 miejsc noclegowych na tapczanach i ok. 20 na strychu. Za schroniskiem znajdowały się obszerne polany do ćwiczeń narciarskich. Stacja słynęła z pięknej panoramy – m.in. na Tatry.

            Działacze Koła PTT w Wadowicach, działającego przy Oddziale Babiogórskim PTT w Żywcu, doprowadzili do wybudowania w 1932 r. pod Jaworzyną – niedaleko Leskowca – drewnianego schroniska, które uroczyście otwarto 3 września 1933 r. Skromny budynek w 2 sypialniach oferował nocleg dla 18 osób. Obiekt ten, zwany powszechnie Schroniskiem na Leskowcu, stał się ważnym oparciem dla turystyki w tzw. „zasolskiej” części Beskidu Małego.

Na marginesie warto zauważyć, że niemały udział w rozbudzeniu zainteresowania okolicznymi górami jako celem wycieczek krajoznawczych i kontemplacji przyrody miała twórczość Emila Zegadłowicza i innych skupionych wokół niego poetów z Grupy Literackiej „Czartak”.

W 1933 r. inż. Jan Zawadzki, z podkatowickiej Kostuchnej, wybudował w Międzybrodziu Bialskim na Brodku tzw. Schronisko z kilkoma pokojami noclegowymi i z restauracją.

Schronisko inż. Zawadzkiego na Brodku w centrum Międzybrodzia Bialskiego

W latach 1934 – 1935 przełamano monopol BV na znakowanie szlaków w grupie Magurki Wilkowickiej i – z inicjatywy ówczesnego sekretarza, a późniejszego prezesa Oddziału Bialskiego PTT – Tomasza Wróbla – wyznakowano zielony szlak Biała – Lipnik – Trzy Kopce (Groniczki) – Nowy Świat – Międzybrodzie – Porąbka, oraz niebieski Białą – Groniczki – Magurka – Czupel – Czernichów, zmieniając nieco przebieg dawnego szlaku BV [14].

            W II połowie lat 30-tych w pobliskiej Porąbce funkcjonowało Szkolne Schronisko Wycieczkowe w miejscowej Szkole Powszechnej, dysponujące 20 łóżkami [15]. Również w Porąbce funkcjonowała przed II wojną światową stacja turystyczna Oddziału Babiogórskiego PTT w Żywcu. Mieściła się w pensjonacie pani Marii Knapowej i oferowała 8 łóżek w 2 pokojach [16].

            Powstanie zaporowego Jeziora Międzybrodzkiego przyczyniło się do wzrostu popularności Międzybrodzia Bialskiego jako letniska. Oprócz letników znajdujących kwatery w domach prywatnych, do wsi przybywali na obozy letnie kadeci ze Lwowa oraz dzieci z Krakowa i z okolic, uczestniczące w koloniach organizowanych przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (główna baza tych kolonii była we dworze w Kobiernicach). Obozowicze i koloniści kwaterowali w barakach koło schroniska Zawadzkiego, wzniesionych w 1934 r. dla junaków zatrudnionych przy pracach towarzyszących wznoszeniu zapory na Sole.

            Ponoć w reakcji na otwarcie w schronisku Sikorów stacji turystycznej PTT, Niemcy z BV uruchomili na Izydorowej Polanie pod szczytem Chrobaczej Łąki małe schronisko w wybudowanym w 1934 r. prywatnym domu Dorzaków. Po wcieleniu w czasie okupacji gospodarza schroniska do Wehrmachtu, schronisko prowadziły nadal jego siostry [17].

Schronisko na Chrobaczej Łące w 1935 r. – repr. z T. Biesik „Schroniska górskie na starej pocztówce i fotografii. Beskid Mały, Śląski i Żywiecki” Bielsko-Biała 2004

Mapa

Galeria

Panorama Góry Ż...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie