Międzybrodzie Bialskie

Z dziejów turystki w okolicach Międzybrodzia

 W związku z finalizacją budowy zapory na Sole w jej bezpośrednim sąsiedztwie, przy drodze do Kobiernic Franciszek Kania wybudował dom (już nieistniejący) z restauracją i  - funkcjonującą co najmniej od 1938 r. - stacją turystyczną PTT O/Biała [18].

Widok z restauracji Kani, gdzie w końcu lat 30-tych XX w.działała stacja turystyczna PTT

Nie powiodły się podejmowane pod koniec lat 30-tych próby działaczy andrychowskiego Koła PTT, aby wybudować schronisko na Przełęczy Kocierskiej. Uruchomiono tam jedynie stację turystyczną na 10 łóżek i z 35 miejscami na sianie w domu Jana Karcza.

Bezpośrednio przed wybuchem II wojny światowej w Beskidzie Małym były 202 km szlaków turystycznych, z czego ¾ wyznakowały koła PTT w Wadowicach, Białej i w Andrychowie, a ¼ - BV z Bielska i Białej. Udział niemieckiej organizacji w bazie noclegowej był znaczniejszy – ponad połowa ze 117 miejsc na łóżkach i 62 spośród 162 miejsc noclegowych na sianie przypadała na schroniska i stacje turystyczne BV [19].           

W okresie okupacji ruch turystyczny wyraźnie zmalał. Jedynie zimą niemiecki Wintersportklub (Klub Sportów Zimowych) prowadził – w oparciu o schronisko na Magurce Wilkowickiej – szkolenia narciarskie i organizował zawody w skokach na niewielkiej skoczni terenowej. Pod szyldem BV działało też schronisko pod Leskowcem. Funkcjonowało również - pod nazwą Hotel „Solatal” (Dolina Soły) - dawne „Schronisko” inż. Zawadzkiego w Międzybrodziu Bialskim na Brodku, prowadzone przez przybyłych do wsi folksdojczów. Jego bywalcami byli SS-mani z obozu Auschwitz, zanim więźniowie wybudowali dla nich pensjonat na stokach nieodległej Kotelnicy. Schronisko Zawadzkiego uległo uszkodzeniu przy wysadzaniu pobliskiego mostu na Ponikiewce w lutym 1945 r. i zostało rozebrane, a z pozyskanego z rozbiórki materiału wzniesiono tzw. starą remizę – obecne Centrum Kultury przy pl. Św. Ambrożego.

Nieliczni polscy turyści w czasie okupacji hitlerowskiej korzystali raczej ze schroniska Sikorów „Widok na Tatry”.

Oba obiekty – schronisko Sikorów i schronisko BV na Magurce -  przetrwały szczęśliwie okres walk w czasie wyzwalania tych terenów przez wojska radzieckie w lutym 1945 r. Działaczowi PTT Franciszkowi Kanikowi udało się zabezpieczyć schronisko na Magurce zaraz po opuszczeniu go przez Niemców. Z upoważnienia Zarządu Głównego PTT oraz władz w Bielsku i Białej, schroniska BV zostały zabezpieczone przez bialskiego działacza PTT Tomasza Wróbla [20]. Już we wrześniu 1946 r. obiekt na Magurce Wilkowickiej udzielał noclegów. Posiadało wodociąg, oświetlenie elektryczne i telefon, co w owych latach było rzadkością w górskich schroniskach. Miało też widokową werandę, salę jadalną z restauracją, 9 pokojów sypialnych, salę sypialną wieloosobową, suszarnię odzieży, pomieszczenie na narty i sanki [21]. W schronisku na Chrobaczej Łące uruchomiono stację turystyczną pod szyldem PTT, a potem PTTK z Bielska-Białej.

 Różnie kształtowały się powojenne losy opisanych obiektów. Do dziś służy turystom – pod szyldem PTTK – schronisko pod Leskowcem.  Podobnie rzecz się ma ze schroniskiem na Magurce, które – mimo wielu remontów i modernizacji – zewnętrznie niewiele odbiega od obiektu wzniesionego przez BV w 1913 r.

Obiekt pod szczytem Chrobaczej Łąki został kupiony w 1973 r. przez Pana Rudolfa Baścika, a w 1991 r. został przez niego darowany Fundacji S.O.S. Obrony Poczętego Życia. Łączy funkcję schroniska turystycznego i ośrodka rekolekcyjnego.

Prywatne schronisko Sikorów pozostawało w rękach tej rodziny aż do 1966 czy 1967 r., kiedy to spłonął podczas nieobecności gospodarzy.

W czasie, kiedy zaczęto budować górny zbiornik Elektrowni Szczytowo-Pompowej Porąbka-Żar (początek lat 70-tych), rozebrano stojący pod szczytem Żaru drewniany budynek Pszczółków, w którym długie lata Pani Magdalena (a później Pani Franciszka Lotek) prowadziła stację turystyczną PTT (od 1950 r. – PTTK). Tak odeszła do historii wspominana z rozrzewnieniem przez turystów przystań na trasie Leskowiec – dolina Soły.

Stacja PTTK pod Żarem na pocztówce z początku lat 60-tych XX w.

Nie istnieją już inne stacje turystyczne, prowadzone przez długie lata w prywatnych obiektach przez PTT/PTTK i znakomicie uzupełniające sieć schronisk górskich. Zastąpiły je prywatne kwatery, pensjonaty i gospodarstwa agroturystyczne…

 

Grzegorz Maślanko

 

 __________________________________________________________

 

[1]Od dawna rozpowszechniona jest pisownia tej nazwy „Hrobacza Łąka”. Zaczerpnięto ją jednak z XIX-wiecznych map austriackich, podczas gdy pochodzi ona zapewne od nazwiska niegdysiejszego właściciela podszczytowej polany – Chrobaka. W formie „przez CH” posługuje się nią np. Radosław Truś w najnowszym przewodniku po Beskidzie Małym.

[2] „Harnaś” nr 14, s. 3; wg Władysława Midowicza („Płaj” nr 2, s. 26) schronisko Sikorów istniało od 1895 r.

[3] Jerzy Polak „Zarys dziejów Lipnika” Bielsko-Biała 2002, s. 192-193.

[4] Tomasz Biesik „Schroniska górskie na starej pocztówce i fotografii” Bielsko-Biała 2004, s. 34-38

[5] „Wierchy” 1931 r., s. XV.

 [6] „100 lat Oddziału Babiogórskiego TT, PTT, PTTK w Żywcu” Żywiec 2008 s. 22-23.

 [7] Tamże, s. 28.

 [8] „Płaj” nr 2, s. 66; „Gościniec” nr 4/1986, s. 21-22.

 [9] Szlak ten – pierwotnie koloru czerwonego – w 1932 r. przemalowano na zielony, a po wyasfaltowaniu drogi do Wielkiej Puszczy i wprowadzeniu tam komunikacji autobusowej zmieniono jego przebieg na odcinku z Porąbki na Przeł. Kocierską, prowadząc go górą przez Bukowski Groń.

[10] Władysław Midowicz „O zasolskich górach” [w:] „Karta Groni” R.1984 nr XII, s. 80 - 88 (umieszczone tam zdjęcie opisane jako stacja na Żarze w rzeczywistości przedstawia schronisko na Leskowcu).

[11] Aleksy Siemionow „Ziemia Wadowicka” Wadowice 1984 s. 454.

[12]W 1930 r. sieć ta obejmowała 6 szlaków: niebieski Biała – Hanslik (Gaiki) – Magurka – Czernichów - Żywiec (25 km), czerwony Straconka – Hanslik (Gaiki) – Chrobacza Łąka – Porąbka (15 km), zielony Hanslik (Gaiki) – Nowy Świat – Międzybrodzie Bialskie (5 km), żółty Straconka - Magurka – Międzybrodzie Bialskie, zielony Straconka – Magurka - Bystra (9 km) i czerwony Mikuszowice Śląskie – Łysa Góra - Magurka – Bystra (12 km) (źródło: „Wierchy” R. IX: 1931 - „Sprawozdanie ZG PTT z działalności za czas od 1 III 1930 do 31 III 1931 r.” s. XXVIII).

[13] „Wierchy” 1931 s. XXIV-XXV.

[14] Andrzej Matuszczyk „Beskid Mały. Pasmo Magurki Wilkowickiej” Warszawa-Kraków 1987 s. 12-13.

[15] „Informator wycieczkowy dla szkół i młodzieży szkolnej. Szkolne Schroniska Wycieczkowe.” R. 1936, Warszawa.

[16] Aleksy Siemionow „Ziemia Wadowicka” Wadowice 1984 s. 455.

 [17] Tomasz Mianowski „Schroniska górskie w Karpatach Polskich w latach 1939-1945” Warszawa-Kraków 1987, s. 403; Andrzej Matuszczyk „Beskid Mały. Pasmo Magurki Wilkowickiej” Warszawa-Kraków 1987 s. 39.

[18] Informacyjny kalendarz narciarski na sezon 1938-39. Rok wydawnictwa XI, str 237. Na widokówce ze zdjęciem zapory - z obiegiem pocztowym z lipca 1938 r. - widnieje pieczątka o treści: „Stacja Turystyczna P.T.T. (oddz. Biała) Międzybrodzie w Rest. Fr. Kani”.

 [19] Aleksy Siemionow „Ziemia Wadowicka” Wadowice 1984 s. 455.

[20] „Działalność turystyczna PTTK w regionie bielsko-bialskim” s. 8.

[21] Kazimierz Sosnowski „Przewodnik po Beskidach Zachodnich” Kraków 1948 s. 285-286.

 

 

 

 

 

 


 

Mapa

Galeria

Jezioro Żywieck...

Ostatnie na forum

LastPhpBB3. Table phpbb_config not found!

Wszelkie prawa zastrzeżone © Międzybrodzie Bialskie